Avtomobil bazarı həm dünyada, həm də Azərbaycanda sürətlə dəyişən sahələrdən biridir. Qiymət dinamikası, idxal strukturu, mühərrik növləri, elektrik və hibrid avtomobillərə artan maraq, eləcə də ikinci əl bazarındakı dəyişikliklər bu sahəni daha yaxından izləməyi vacib edir. Avtomobil bazarı həm dünyada, həm də Azərbaycanda sürətlə dəyişən sahələrdən biridir. Məhz buna görə ABB “Avtomobil bazarına baxış: qlobal trendlər və Azərbaycan” araşdırmasını hazırlayıb. Hesabatın məqsədi son illərdə qlobal və yerli avtomobil bazarında formalaşan əsas meylləri bir araya gətirmək, bazardakı dəyişiklikləri məlumatlara əsaslanaraq təhlil etmək və mövzu ilə maraqlanan oxucular üçün faydalı mənbə yaratmaqdır.
Azərbaycanda avtomobil bazarında əsas trend nədir?
Azərbaycanda avtomobil bazarı böyüyür, amma bu böyümə təkcə say artımı ilə məhdudlaşmır. Bazarda həm avtomobil parkı genişlənir, həm də yanacaq növləri və qiymət strukturu dəyişir; xüsusilə hibrid və elektrik avtomobillərə maraq artır.
Azərbaycanda nəqliyyat vasitələrinin sayı nə qədər artıb?
2023-cü ildə Azərbaycanda nəqliyyat vasitələrinin sayı əvvəlki illə müqayisədə 6% artıb. Hesabatda bu artımın avtomobil parkının genişlənməsini və bazarın aktivliyini göstərdiyi vurğulanır.
Azərbaycanda benzin, hibrid və elektrik avtomobillərin payı necə dəyişir?
Benzinlə işləyən avtomobillər hələ də bazarda ən çox istifadə olunan nəqliyyat vasitələridir. Bununla yanaşı, hibrid avtomobillərə tələbatın artdığı, elektrik avtomobillərinin isə daha sürətli yüksəliş mərhələsinə keçdiyi görünür.
Azərbaycanda ən çox istifadə olunan avtomobil markaları hansılardır?
Son beş ildə qeydiyyatda olan avtomobil markaları arasında Lada (VAZ), Mercedes-Benz, Hyundai və Toyota ilk dördlükdə yer alıb. Bu, həm köhnə, həm də yeni bazar seçimlərinin paralel davam etdiyini göstərir.
Regionlar üzrə avtomobil sayı ən çox haradadır?
2023-cü il üzrə qeydiyyatda olan avtomobillərin sayı ən çox Bakıda olub. Hesabatda Bakı üzrə 646,482 avtomobil qeyd olunur və bu göstərici digər iqtisadi rayonları əhəmiyyətli dərəcədə qabaqlayır.
Azərbaycanda avtomobil idxalının qiyməti artırmı?
Bəli, idxal olunan avtomobillərin dəyərində davamlı artım müşahidə olunur. Hesabata görə, idxal miqdarının orta illik artımı 21%, idxal dəyərinin orta illik artımı isə 41% təşkil edib.
İdxal olunan avtomobillərin orta qiyməti necə dəyişib?
Azərbaycana idxal olunan avtomobillərin orta qiyməti son illərdə ciddi şəkildə yüksəlib. Hesabatda orta qiymətin illik artım tempi 26% göstərilir; ən aşağı orta qiymət 2021-ci ilin IV rübündə 8,851 ABŞ dolları, ən yüksək orta qiymət isə 2023-cü ilin IV rübündə 20,464 ABŞ dolları olub.
Elektrik avtomobillərinin idxalı Azərbaycanda nə qədər artıb?
Elektrik avtomobillərinin idxalı xüsusilə sürətli artım göstərib. Hesabatda qeyd olunur ki, 2023-cü ildə elektrik avtomobillərinin idxal miqdarı əvvəlki illə müqayisədə 5 dəfə, idxal dəyəri isə 6 dəfə artıb.
Hibrid və elektrik avtomobillərə maraq niyə artır?
Hesabat bu artımı əsasən üç amillə əlaqələndirir: daha az yanacaq sərfiyyatı, daha yüksək texnoloji inkişaf və dövlət tərəfindən tətbiq olunan güzəştlər. Bu səbəblər həm fərdi istifadəçilər, həm də bazar üçün bu kateqoriyanı daha cəlbedici edir.
Azərbaycana avtomobillər əsasən hansı ölkələrdən idxal olunur?
Hesabata görə, avtomobillər əsasən 7 ölkədən idxal olunur: Çin, Almaniya, Yaponiya, Rusiya, Cənubi Koreya, Böyük Britaniya və ABŞ. Bu ölkələrin payı ümumi avtomobil idxalının 80%-dən çoxunu təşkil edir.
Hansı ölkədən gətirilən avtomobillər daha bahalı olur?
Əsas ixracatçılar arasında Böyük Britaniyadan idxal olunan avtomobillərin orta qiyməti ən yüksəkdir və hesabatda onların əsasən lüks seqmentə aid olduğu vurğulanır. Eyni zamanda, Çin avtomobillərinin idxal dəyərindəki payının idxal miqdarındakı paydan daha böyük olması, Çindən daha bahalı avtomobillərin gəldiyini göstərir.
Azərbaycanda ikinci əl avtomobil bazarında hansı markalar daha populyardır?
İkinci əl avtomobil bazarında ən populyar markalar sırasında Mercedes, LADA (VAZ), Hyundai, Kia, Toyota, BMW və Opel ön plandadır. Hesabatda Mercedes-in 15.2%, LADA-nın 12.3%, Hyundai-ın isə 11.1% paya sahib olduğu göstərilir.
İkinci əl bazarda Çin avtomobilləri barədə nə deyilir?
Hesabatda Çin avtomobillərinin bazardakı ən yeni avtomobillər olduğu vurğulanır. Cədvələ əsasən, Çin mənşəli avtomobillərin orta yaşı 2.9 il göstərilir ki, bu da digər əsas ölkələrlə müqayisədə xeyli aşağıdır.
VAZ markası niyə hələ də populyardır?
Hesabat göstərir ki, VAZ avtomobilləri köhnə olmasına baxmayaraq, Azərbaycanda populyarlığını qoruyur. Bunun arxasında daha aşağı qiymət, bazarda geniş tanınma və uzun illər formalaşmış istifadə vərdişi dayanır.
Azərbaycanda ikinci əl avtomobillər əsasən köhnədirmi?
Bəli, ikinci əl bazarında avtomobillərin böyük hissəsi köhnədir. Hesabatda göstərilir ki, ikinci əl bazarındakı avtomobillərin 61%-nin yaşı 10 ildən çoxdur.
İkinci əl avtomobil bazarında əsas mərkəz haradır?
Bakı ikinci əl avtomobil bazarının əsas mərkəzidir. Hesabatda ikinci əl bazarındakı elan və təkliflərin 72%-nin Bakının payına düşdüyü qeyd olunur; Sumqayıt 7%, Gəncə isə 4% payla sonrakı yerlərdə gəlir.
İkinci əl bazarında ən çox hansı kuzov və yanacaq növləri üstünlük təşkil edir?
Hesabatda ikinci əl bazarında sedanların 51%, SUV/offroader modellərin 26%, hetçbeklərin isə 9% paya sahib olduğu göstərilir. Yanacaq növlərinə görə isə benzinli avtomobillər 70% ilə dominantdır; dizel 21%, hibrid 5%, plug-in hibrid 2%, elektrik 1% və qaz 0.1% paya malikdir.
Qlobal avtomobil bazarında lider ölkələr hansılardır?
2019–2023 dövründə qlobal avtomobil istehsalında Çin, ABŞ və Yaponiya liderliyini qoruyub. Hesabata görə, 2023-cü ildə Çin təxminən 30 milyon, ABŞ 11 milyon, Yaponiya isə 9 milyon avtomobil istehsal edib.
Qlobal avtomobil bazarında pandemiyanın təsiri necə olub?
2020-ci ildə qlobal pandemiya səbəbindən dünya üzrə avtomobil istehsalı 2019-cu illə müqayisədə təxminən 15% azalıb. Sonrakı illərdə isə bazar tədricən bərpa olunaraq 2023-cü ildə yenidən yüksəliş göstərib.
Bu məlumatlar hansı mənbələrə əsaslanır?
Bu mətn ABB-nin 2024-cü ilin sentyabrında yayımladığı “Avtomobil bazarına baxış: qlobal trendlər və Azərbaycan” hesabatına əsaslanır. Hesabatda Dövlət Statistika Komitəsi, Dövlət Gömrük Komitəsi, Beynəlxalq Avtomobil İstehsalçıları Təşkilatı, BMT-nin aidiyyəti məlumatları və turbo.az kimi mənbələrdən istifadə olunub.
Bu səhifədəki məlumatlar ABB-nin “Avtomobil bazarına baxış: qlobal trendlər və Azərbaycan” adlı araşdırma hesabatının ictimai xülasə formatında təqdim edilmiş versiyası əsasında hazırlanıb. Ətraflı statistika və qrafiklər üçün hesabatın tam versiyasına baxmaq olar.